Początki i fundamenty

Lista Pitchforka pokazuje, że rap rozwijał się równolegle w wielu miejscach. Wśród pionierskich albumów, które weszły do zestawienia, znalazły się takie kamienie milowe jak Run-D.M.C. – "Run-D.M.C." (1984), Eric B. & Rakim – "Paid in Full" (1987) czy Boogie Down Productions – "Criminal Minded" (1987). To płyty, które ukształtowały język hip-hopu, wprowadziły nową estetykę i udowodniły, że rap jest czymś więcej niż uliczną zabawą .

Złota era lat 90.

Lata 90. często określane są mianem "złotej ery rapu" i zestawienie Pitchforka tylko to potwierdza. Na liście znalazły się takie arcydzieła jak Nas – "Illmatic" (1994), The Notorious B.I.G. – "Ready to Die" (1994), 2Pac – "All Eyez on Me" (1996) czy Jay-Z – "The Blueprint" (2001). To właśnie w tym czasie powstały albumy, które do dziś wyznaczają standardy narracji, flow i produkcji .

Wysoko uplasowały się też projekty Wu-Tang Clanu: monumentalne "Enter the Wu-Tang (36 Chambers)" (1993) oraz solowe dzieła jego członków – Raekwon "Only Built 4 Cuban Linx…" (1995) i Ghostface Killah "Supreme Clientele" (2000).

Rap na przełomie wieków

Na przełomie lat 90. i 2000. rap eksplodował komercyjnie. Pitchfork wyróżnił m.in. Eminema "The Marshall Mathers LP" (2000), które sprzedało się w milionach egzemplarzy, ale też undergroundowe klasyki jak Cannibal Ox – "The Cold Vein" (2001) czy Aesop Rock – "Labor Days" (2001), które pokazały bardziej alternatywne oblicze gatunku .

Nowa fala i internet

Wśród nowszych wydawnictw nie zabrakło artystów, którzy zdefiniowali rap XXI wieku. Pitchfork wysoko umieścił Kendricka Lamara – zarówno "good kid, m.A.A.d city" (2012), jak i "To Pimp a Butterfly" (2015), które łączą społeczny komentarz z innowacyjną produkcją. Znalazły się też przełomowe mixtape’y – Chief Keef "Almighty So" (2013) czy Lil Wayne "Da Drought 3" (2007) – które ukształtowały współczesny trap i internetową kulturę rapu .

Najlepsze albumy wszech czasów wg Pitchfork

Na szczycie rankingu znalazły się:

1. Mobb Deep – "The Infamous" (1995) – mroczny, duszny i jednocześnie poetycki portret życia w Queensbridge .
2. 2Pac – "All Eyez on Me" (1996) – dwupłytowy manifest życia, wolności i tragedii Tupaca .
3. Juvenile – "400 Degreez" (1998) – punkt zwrotny dla rapu z południa USA, który uczynił Cash Money Records legendą .
4. Ghostface Killah – "Supreme Clientele" (2000) – abstrakcyjna, językowa eksplozja, która odświeżyła markę Wu-Tang .
5. Nas – "Illmatic" (1994) – album uznawany za perfekcyjny debiut i fundament nowojorskiego rapu .

6. Rich Gang – "Tha Tour Pt. 1" (2014)

Mixtape Young Thuga i Rich Homie Quana – energetyczny dokument południowego trapu w jego szczytowej formie.

7. Lauryn Hill – "The Miseducation of Lauryn Hill" (1998)

Jedyny solowy album Lauryn Hill – połączenie rapu, soulu i reggae, który zrewolucjonizował kobiece głosy w hip-hopie.

8. Clipse – "Hell Hath No Fury" (2006)

Zimny, minimalny projekt braci Thornton, z produkcją The Neptunes, uważany za wzór luksusowych, a jednocześnie mrocznych rapsów.

9. Outkast – "Aquemini" (1998)

Połączenie funku, rapu i psychodelii – ikoniczny album duetu z Atlanty, który wyznaczył kierunek całej scenie południa.

10. Madvillain – "Madvillainy" (2004)

Kolaboracja MF DOOM-a i Madliba, pełna abstrakcyjnych beatów i niesamowitej gry słów – kultowy klasyk alternatywnego rapu.

11. The Notorious B.I.G. – "Life After Death" (1997)

Podwójny album, który połączył mafijne opowieści z hitami radiowymi – testament Biggiego po jego tragicznej śmierci.

12. Kendrick Lamar – "good kid, m.A.A.d city" (2012)

Filmowe studium dorastania w Compton, które wyniosło Kendricka do statusu jednego z największych twórców XXI wieku.

13. A Tribe Called Quest – "The Low End Theory" (1991)

Jazzy hip-hop z głębokim basem, który redefiniował rapową świadomość społeczną i muzyczną.

14. Public Enemy – "It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back" (1988)

Agresywny, polityczny manifest z produkcją Bomb Squad, uznawany za najbardziej rewolucyjną płytę lat 80..

15. Raekwon – "Only Built 4 Cuban Linx…" (1995)

"Purple Tape" – mafijne opowieści Raekwona i Ghostface’a, fundament luksusowego gangsta rapu.

16. Future – "DS2" (2015)

Trapowy klasyk o bólu i hedonizmie, w którym Future zamienia destrukcję w hymn klubowy.

17. MF DOOM – "Operation: Doomsday" (1999)

Debiut DOOM-a – pełen komiksowych alter ego i melancholii, stworzył nowy język alternatywnego rapu.

18. Eric B. & Rakim – "Paid in Full" (1987)

Płyta, która uczyniła z Rakima jednego z największych raperów technicznych w historii hip-hopu.

19. Wu-Tang Clan – "Enter the Wu-Tang (36 Chambers)" (1993)

Surowy, mroczny debiut dziewięcioosobowej ekipy, który odmienił rap i kulturę uliczną.

20. De La Soul – "Buhloone Mindstate" (1993)

Najbardziej eksperymentalny album De La Soul – melancholijny, dziwaczny i piękny.

Dlaczego ta lista jest ważna?

Ranking Pitchforka to nie tylko zestaw płyt – to historia ewolucji hip-hopu. Pokazuje, jak rap przeszedł drogę od ulicznych blok party w Nowym Jorku, przez globalne listy przebojów, aż po SoundCloudową rewolucję. To także przypomnienie, że album – mimo dominacji playlist i singli – wciąż pozostaje najważniejszą formą artystycznej wypowiedzi w rapie.

Chcesz poczuć klimat klasycznego rapu ale tym razem z Polski?? W Open FM znajdziesz stacje poświęcone hip-hopowi, m.in. Hip-Hop Klasyk czy Hip-Hop PL Hity ze stanów usłyszysz w stacji Hip-Hop USA i 500 Hip-Hop Hits

A oto pełne zestawienie:

21. The Notorious B.I.G. – *Ready to Die* (1994)

22. Goodie Mob – *Soul Food* (1995)

23. Slick Rick – *The Great Adventures of Slick Rick* (1988)

24. N.W.A. – *Straight Outta Compton* (1988)

25. Earl Sweatshirt – *Some Rap Songs* (2018)

26. Mos Def – *Black on Both Sides* (1999)

27. Kanye West – *Yeezus* (2013)

28. Jay-Z – *The Blueprint* (2001)

29. Project Pat – *Mista Don’t Play: Everythangs Workin* (2001)

30. UGK – *Ridin’ Dirty* (1996)

31. Ka – *Descendants of Cain* (2020)

32. Capone-N-Noreaga – *The War Report* (1997)

33. EPMD – *Strictly Business* (1988)

34. DJ Quik – *Rhythm-al-ism* (1998)

35. DMX – *It’s Dark and Hell Is Hot* (1998)

36. E-40 – *In a Major Way* (1995)

37. GZA – *Liquid Swords* (1995)

38. Beastie Boys – *Paul’s Boutique* (1989)

39. Bone Thugs-n-Harmony – *E. 1999 Eternal* (1995)

40. Lil Wayne – *Da Drought 3* (2007)

41. Run-D.M.C. – *Run-D.M.C.* (1984)

42. Missy Elliott – *Da Real World* (1999)

43. Playboi Carti – *Die Lit* (2018)

44. Kendrick Lamar – *To Pimp a Butterfly* (2015)

45. Danny Brown – *XXX* (2012)

46. 50 Cent & G-Unit – *50 Cent Is the Future* (2002)

47. Drake – *Take Care* (2011)

48. Azealia Banks – *Broke With Expensive Taste* (2014)

49. J Dilla – *Donuts* (2006)

50. Chief Keef – *Almighty So* (2013)

51. Boogie Down Productions – *Criminal Minded* (1987)

52. Lil’ Kim – *Hard Core* (1996)

53. Three 6 Mafia – *Underground Vol. 1: 1991–1994* (1999)

54. Pop Smoke – *Meet the Woo* (2019)

55. B.G. – *Chopper City in the Ghetto* (1999)

56. Gucci Mane – *Chicken Talk* (2006)

57. Public Enemy – *Fear of a Black Planet* (1990)

58. Aesop Rock – *Labor Days* (2001)

59. DJ Screw – *3 ’n the Mornin’ (Part Two)* (1995)

60. Eminem – *The Marshall Mathers LP* (2000)

61. Drakeo the Ruler – *Cold Devil* (2017)

62. Dr. Dre – *The Chronic* (1992)

63. 8Ball & MJG – *On Top of the World* (1995)

64. Roc Marciano – *Marcberg* (2010)

65. Scarface – *The Diary* (1994)

66. Whodini – *Escape* (1984)

67. Bad Bunny – *YHLQMDLG* (2020)

68. Kool G Rap – *4, 5, 6* (1995)

69. Devin the Dude – *Just Tryin’ ta Live* (2002)

70. Jeezy – *Let’s Get It: Thug Motivation 101* (2005)

71. Jungle Brothers – *Straight Out the Jungle* (1988)

72. Mac Mall – *Illegal Business?* (1993)

73. Armand Hammer – *Rome* (2017)

74. Geto Boys – *We Can’t Be Stopped* (1991)

75. J.J. Fad – *Supersonic* (1988)

76. Shabazz Palaces – *Black Up* (2011)

77. The Pharcyde – *Bizarre Ride II the Pharcyde* (1992)

78. Redman – *Dare Iz a Darkside* (1994)

79. The Diplomats – *Diplomatic Immunity* (2003)

80. Prince Paul – *Prince Among Thieves* (1999)

81. Too $hort – *Life Is…Too $hort* (1988)

82. Main Attrakionz – *808s & Dark Grapes II* (2011)

83. Veeze – *Ganger* (2023)

84. Suga Free – *Street Gospel* (1997)

85. Mac – *Shell Shocked* (1998)

86. Mantronix – *The Album* (1985)

87. Nicki Minaj – *Beam Me Up Scotty* (2009)

88. The Jacka – *The Jack Artist* (2005)

89. Lil B – *6 Kiss* (2009)

90. Boosie – *Bad Azz* (2006)

91. Cannibal Ox – *The Cold Vein* (2001)

92. Waka Flocka Flame – *Flockaveli* (2010)

93. Gang Starr – *Moment of Truth* (1998)

94. Tyler, the Creator – *Bastard* (2009)

95. Sexyy Red – *Hood Hottest Princess* (2023)

96. Lupe Fiasco – *Fahrenheit 1/15 Part II: Revenge of the Nerds* (2006)

97. Keith LeBlanc – *Major Malfunction* (1986)

98. Foxy Brown – *Broken Silence* (2001)

99. Duwap Kaine – *Underdog* (2018)

100. Snoop Dogg – *Doggystyle* (1993)